Ahilik ve Feodalite

Ahilik zenaatkârların örgütlenmesi ve ideolojisidir. Ahiler, beraber yaşayan ve birlikte zenaatla uğraşan gençlerdir. Ortaklaşa evleri vardı ve bütün masrafları müşterek kasadan görülürdü.

Ahilikte üçlü bir mertebe ile karşılaşıyoruz: Yiğit, Ahî ve Şeyh. Feodal atmosfer içinde doğan Ahilik Anadolu’da şehirlerde gelişti. Bunlar arasında zenaat, fazilet mertebelerinin en değerlilerindendi. Yiğit, Ahinin yanında bir köle durumundaydı ve en az 5 – 6 sene çalıştıktan sonra Ahî mertebesine ulaşıp dükkân açabilirdi. Bu suretle, belli zenaatlarin kontrolsuz çoğalması önlendi ve rekabetten kaçınıldı.

Ortak kasadan zaruret halinde faizsiz para alınabilirdi. Yalnız zenaatkârlar değil, tüccarlar da Ahiliğe bağlanabiliyorlardı. Ahiler arasında varlıklı olmaya itibar edilmekteydi. Ahî anlayışında paraya değer verilmesinin sebebi, paranın cö­mertlik imkânı vermesindedir. Ahî Evren’e göre, «İnsanları büyük yapan cömertçe dağıtmaktır.»

Ahîler, bağımsız bir ekonomik ve siyasî örgüt olarak merkezî iktidarın zaafa uğraması ve anarşiye karşı idiler. Anadolu’da şehirler, Ahîler sayesinde burjuva ‘hayatının otonom merkezleri oldu. Ahîler siyasete de aktif olarak katılmaktaydı. Çatışma halindeki feodal beyler Ahilerin yardımına başvururdu.

Karışıklığa karşı olan Ahîler, şehirlerdeki alt tabakalara ve göçebelere de karşı idiler. Çünkü ‘karışıklıkları yaratan sınıflar bunlardı. Meselâ Baba İshak İsyanında Sivas’lı Ahîler Sultan yandaşı idiler ve şehri Baba İshak’a karşı savundular. Merkezî iktidar ile feodal beyler arasındaki çatışmada ise Ahîler merkezî iktidarın yanında yer almaktaydılar. Çünkü, feodal parçalanmanın anarşi yarattığını görmekteydiler. Bu sebeple Hıristiyan zenaatkâr ve tüccar ile beraber Ahîleı aristokrasi ile de mücadele etmekteydiler. Bu çatışmaya yol açan diğer önemli sebep de feodal aristokrasinin gümrük ve vergi koyması ve şehir faaliyetlerini kayıtlaması karşısında tüccar ve zanaatkarın aristokrasiye karşı duyduğu düşmanlıktır. Ahilik ve Mevlevilik arasındaki çatışmanın temeli de budur.

Yazar: Doğu Perinçek

İlginizi Çekebilir...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir