Beylikler’de Feodalite

Moğolların Kösedağ zaferinden (1243) sonra Selçuklular Mo­ğol vesayeti altına girdiler ve haraca bağlandılar. İlhanlı Hanı Anadolu’da vergi toplama işini dört kişiye verdi ve bunlara 3 600 000 dirhem toplamak mükellefiyetini yükledi. Toplanan vergilerin yukarıda belirtilen miktarını aşan kısmı vergi toplayanlara kalmaktaydı.

Ağır vergi yükü Anadolu’da tarımın gerilemesine sebep oldu. Tahıl fiyatları arttı. Açlık ve sefalet aldı yürüdü. Aksaray’da analar çocuklarını öldürüp pişirdiler.

Türkmenler de köylüler kadar sefalet içine düşmemekle beraber Moğol boyunduruğuna dayanamaz oldular, direnme hareketleri başladı. Bazı isyanlar Sultan egemenliğinden, dolayısıyla Moğol Validen bağımsız bölgelerin doğmasına yol açtı.

Türkmen isyanlarının başında Karamanları görüyoruz. Menşeleri Baba îshak’ın memleketi Sivas olan Karaman hanedanının kurucusunun Baba İlyas’ın oğlu Muhlis olması büyük bir ihtimal. Karaman ailesi Babaî hareketinin bastırılmasından sonra Larende – Ermenak arasındaki dağlara kaçmış ve buradaki Türkmen boylarını kendisine bağlamıştır. Karamanlar merkezî iktidara ve Moğol egemenliğine karşı mücadele etmişler, Selçukları yenmişler, kendi adlarına hutbe okutup, para basmışlardır. Karaman Beyliğinin diğer bir özelliği de resmî dil olarak Türkçeyi kabul etmeleridir.

Beylik eski bir Türk sistemidir. Beyliklerin belirli sınırlan vardır ve arazi, bey ailesinin mülkü olarak kabul edilmektedir. Anadolu beyliklerinde vergi sistemi Hristiyanlardan aynen alınmıştır. 13. yüzyılın sonunda Karaman beyliği dışında daha birçok beyliğin bağımsız bir hüviyet kazandığını görüyoruz. Beyliklerle birlikte dervişlik ve Şiilik de yeniden canlanmıştır. Bu durum, Anadolu’da feodalleşme sürecinin Moğol istilasının etkisiyle krize uğ ramasının ve anti – feodal reaksiyonların güçlenmesinin belirtisidir.

Yazar: Doğu Perinçek

İlginizi Çekebilir...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir