Osmanlı Devletinde Halk Ayaklanmaları Dönemi

1402 -1421 tarihîleri arasında bütün antifeodal güçlerin feodalitenin sınıf egemenliğine karşı ayaklandıklarını görüyoruz. Akrabalık hukukuna bağlı Türkmenler yanında köylüler de bu isyanlara katılmışlardır.

Yıldırım Beyazıd’ın oğulları, Ankara yenilgisinden sonra Timur’dan bazı beylikler aldılar; ancak Timur Osmanlı tahtının varisini tayin etmedi. Fetret devrinde kardeşler arasındaki taht mücadelesi, Osmanlı toplumundaki zamanın sınıf ilişkilerini yansıtması bakımından da anlamlıdır. Beyazıt’ın oğullarından Süleyman, Rumeli ve Mehmet ile İsa Anadolu’ya hakim olmuşlardır.

Bizansla dostluk ve Sırp aristokrasisi ile iyi geçinmeyi esas alan Süleyman” in bu politikası, ganimet ve cihad arayan gazilerin memnuniyetsizliğine yol açmış ve bu durumdan yararlanarak ortaya çıkan Musa, Türkmen ve gazilerin gücüne dayanarak Süleyman’ı haklamıştır Feodalleşmeyi temsil eden Süleyman’ın ortadan kalkması, Rumeli’ye Musa’nın kişiliğinde antifeodal reaksiyonların, özellikle Türkmen klan savaşçılığının hakim olması sonucunu doğurmuştur. Sufî şeyhlerini diye yanına katan Musa, Beyleri kırdırmış, Hristiyanlara amansız davranmış ve feodal Bizans’a da hücum etmiştir.

Musa’nın İstanbul’u muhasarası üzerine feodal dayanışmanın bir gereği olarak Mehmet Çelebi Bizans’a yardım etmiştir. Musa’nın antifeodal tutumu, kendi taraftarı sipahilerin ve müsellemlerin Mehmet tarafına geçmesi sonucunu doğurmuştur. Mehmet ile Musa arasındaki mücadele tarihi ilerleten güçlerle bu gelişmeye direnen güçler arasındaki mücadele olmuştur. Ve bu mücadelede bütün sınıf ve zümreler tarihî rollerine uygun saflarda toplanmışlardır.

1413 yılında Musa (yani klan savaşçılığı ve buna bağlı şeyhler). Mehmet Çelebi ve Sırp Kralı Stefan’ın meydana getirdikleri feodal ittifaka yenilmiş ve hayatını da kaybetmiştir. Musa’nın yeniden dirilttiği Türkmen kabile savaşçılığı, II. Murad zamanında Düzmece Mustafa isyanında bir kere daha ortaya çıkacaktır. Mehmet ÇeJebi’nin bütün kardeşlerini alt etmesiyle taht kavgası son bulmakla beraber, Timur’un ağır bir darbe indirdiği feodal güçlerin Osmanlı Devletine kesin olarak egemen olmaları için halk isyanlarının bastırılması gerekmiştir.

Yazar: Doğu Perinçek

You may also like...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir